به خودم توصیه می کنم که قبل از اولین روز کار در سال تحصیلی آینده حتما این کتاب را دوباره خوانی کنم.
شروع این وبلاگ با هدف انجام وظیفه یک درس دانشگاهی با آقای دکتر فاضلی بود. پس از اتمام درس عملا تعطیل شده بود. ولی امروز تصمیم گرفتم تجربیات و اطلاعات کاری خود را در این وبلاگ ثبت کنم. شاید بتوانم از توصیه ها و تجربیات معلمان و دانش آموزان برخوردار شوم.
زیمل و نابرابری اجتماعی
در بحث نابرابری اجتماعی همیشه مثلث مارکس، وبر، دورکیم مطرح میشوند که اولی اساس نابرابری را در اقتصاد و کنترل ابزار تولید میبیند. و جامعه را به دو دسته تقسیم میکند: اول آنها که مالک ابزار تولیدند و دوم آنها که فاقد این ابزارند. او با بررسی تغییرات تاریخی، مبارزه طبقاتی را طرح میکند و با خوشبینی جامعه آینده را، سوسیالیست و نهایتاً کمونیست پیشبینی میکند.
وبر بنیانهای نابرابری را متکثرتر میبیند. او اساس نابرابری را در قدرت بررسی میکند که در سه موضوع طبقه، منزلت و حزب خلاصه میشوند. آنچه آینده را میسازد، بوروکراسی عقلانی است که همچون قفسی آهنین جامعه را اسیر خود میکند.
دورکیم نابرابری را ناشی از تقسیم کار اجتماعی میداند. او نابرابری اجتماعی را همچون نابرابری فردی فینفسه امری مذموم تلقی نمیکند بلکه آن را لازمه همبستگی ارگانیک میداند. آنچه نابرابری را به امری مذموم بدل میکند، شکل آنومیک یا نابهنجار تقسیم کار است. دورکیم معتقد است با ایجاد گروههای شغلی و حرفهای، و ایجاد دموکراسی و فرصتهای برابر، میتوان به آینده بهتر امیدوار بود.
زیمل این مثلث را به چهارگوش تبدیل میکند. اگرچه ممکن است وزن او به اندازهای نباشد که آن را به مربع تبدیل کند! زیمل نابرابری را از بعد فرهنگی بررسی میکند.
ادامه مطلب
سالهای آخر قبل از انقلاب دیدگاه چپ گرایانه بین ما جوانان آن موقع طرفداران زیادی داشت. دیدگاهی که همه پلیدی ها و بدبختی ها را به یک قطب نسبت می داد و بالطبع با نابودی ان قطب همه بدی ها و غصه ها تمام می شد. انگار که در داستانهایمان زندگی می کردیم: یکی بود یکی نبود غیر از خدا هیچکس نبود. دیوی بود و فرشته ای و ....در نهایت با کشته شدن دیو همه مشکلات حل می شد. و سالهای سال به خوبی و خوشی زندگی می کردند. قرنهای متمادی استبداد و اختناق دیده ها را کم بینا و افقها را کوتاه کرده بود. علاوه بر این تسلط گفتمان مارکس به شکلی سطحی بر قشر تحصیلکرده مذهبی و غیر مذهبی محسوس بود. حضور مهاجران فقیری که از فرط بیچارگی و به امید زندگی بهتر به شهر پناه آورده بودند و در آلونکها و حلبی آبادهای حاشیه شهرها زندگی می کردند به حق سندی از فساد حاکمانی بود که وجود و حضور هیچکس و هیچ اندیشه مستقلی را تحمل نمی کردند. در آن زمان ما فکر می کردیم با از میان برداشتن مانع اصلی که شاه و حکومت او بود دیگر هرگز حاشیه نشین نخواهیم داشت و همه در رفاهی حداقل متوسط زندگی خواهند کرد. نمی دانستیم باید برنامه دراز مدت کلان داشته باشیم، مطالعات همه جانبه، استفاده از تجربیات آنان که فاسدشان می دانستیم و البته حکومتی با لیاقت و پاک که قبل از هرچیز از مشارکت همه سود ببرد.
کتاب سیاستهای خیابانی به بررسی چگونگی زندگی و عمل فقیرترین و تهی دست ترین اقشار جامعه می پردازد و نشان می دهد که اگر جامعه ای با برنامه واقع بینانه و با مشارکت همه افراد ذینفع هدایت نشود چگونه هر بخشی سامان خودش را ایچاد می کند و بقیه امور جامعه را تحت تاثیر خودش قرار می دهد. نیروی حیات همه موجودات را به پیش می راند، سیلی است که یا باید برایش مسیل مناسب ایجاد شود و یا از هر سوراخ شکافی عبور کرده موانع سست و حتی محکم را خراب می کند و راه خودش را در پیش می گیرد.
خلاصه کتاب را در ادامه می توانید بخوانید:
ادامه مطلب
این کتاب در صدد است که نشان دهد در وجود انسان و جامعه بین وجوه مادی و فرهنگی تعاملی متقابل برقرار است. وجه مادی خود را تحمیل می کند و وجه فرهنگی را نمی توان نادیده گرفت.فرهنگ وطبیعت غیر قابل تبدیل به یکدیگرند. چگونه می توان بین این دو تعادل برقرار کرد؟ نویسنده معتقد است بررسی ایدئولوژی های سیاسی موجود وسیله ای سودمند برای بررسی اندیشه ها، راههای پیش رو و نقد آنها است. برای اینکه بتوانیم آینده را درست برنامه ریزی کنیم باید تقشه های قدیم را بررسی و نقد کنیم.
نخست این سوال طرح می شود که آیا ما در شرایطی هستیم که ایدئولوژی های قدیمی در باره آن بحث می کنند؟ در این باره اجماعی وجود ندارد. هواداران جامعه شبکه ای شده و پست مدرنها معتقدند که ماهیت جهان عوض شده است. فیتز پتریک با بررسی نظرات کاستلز و لش نشان می دهد که اگرچه تکنولوژی های جدید شرایط جدیدی ایجاد کرده اند و تغییرات حاصل از آنها غیر قابل انکار است ولی نابرابری ها و مسائل اجتماعی تغییر بنیادی نکرده اند و مشکلات کم و بیش همانها هستند که قبلا هم به شکلهای مشابه وجود داشته اند. او معتقد است با وجود ریزوماتیک شدن جامعه نوعی ترکیب ساختارهای عمودی و افقی وجود دارد که فقط باعث پیچیده تر شدن اوضاع شده است و مردم هنوز از بی عدالتی، نابرابری نسبی و عدم رفاه رنج می برند. وی تحت عنوان شمول وعدم شمول می گوید اولا محرومیت در ثروت منجر به محرومیت دسترسی به تکنولوژی های اطلاعاتی و ارتباطی می شود و ثانیا این تکنولوژی ها فضاهای منزلتی برای کسانی هستند که اول به آنها دست پیدا کنند. دورانی که هر چه می خریم از همان ابتدا بوی کهنگی می دهد.
در سه نوع دولت، رفاه بررسی می شود: ۱ـ لیبرال ۲- محافظه کار یا صنفی ۳- سوسیال دموکراتیک.
۱- نظام لیبرال: فردگرایانه است. هرکس باید گلیم خودش را از آب بکشد. دولت به عنوان آخرین راه چاره تامین کننده حداقل ها است. همه باید خود را بیمه کنند. سطح مالیاتها و هزینه های اجتماعی نسبتا پایین است. در زمینه کاربرد تکنولوژی های اطلاعاتی و ارتباطی بخش خصوصی فعال است و مقامات دولبی فقط برای جلوگیری از اعمال بزهکککارانه نظارت و کنترل خواهند داشت.
۲- نظام محافظه کاز: این نظام بر محور خانواده و سلسله مراتب منزلتی می چرخد. بیمه اجباری اهمیت زیادی دارد و لی معمولا بر مبنای تقسیم بندی های شغلی سازمان داده می شود نه بر مبنای مساوات طلبی و فراگیری. کمکهای دولت سخاوتمندانه تر است ولی باز هم به عنوان آخرین راه چاره باید در نظر گرفته شود. از مردم انتظار می رود در مرحله اول از خانواده، خیریه و دولتهای محلی کمک بگیرند. تاکید شدید بر اشتغال، با الگوی مرد نان آور خانواده همراه است بنابراین مشارکت زنان در کار اندک است و خانواده منبع اصلی آسایش تلقی می شود.
۳- نظام سوسیال دموکراتیک: کاملا فراگیر است. سطوح مزایا بالا است و نابرابری و فقر نسبتا اندک است. هزینه های اجتماعی و مالیات زیاد است. برابری جنسی بیشتر است. بخش عمومی برای ایجاد اشتغال گسترده است. استفاده از تکنولوژی، شمول و فراگیری خدمات رفاهی را گسترش بیشتری می دهد. از آنجا که نظامی دولت-محور است عرضه و اداره تکنولوژی های اطلاعاتی-ارتباطی در بخش عمومی بیشتر از بخش خصوصی خواهد بود.
در نهایت سه موضوع مهم در رفاه اجتماعی یعنی آموزش، سلامت و فناوری اجتماعی بررسی شده است. پتریک معتقد است که اموزش و پرورش بیشتر به یک فن و هنر تبدیل شده: فن ضبط کردن و استفاده از پایگاههای اطلاعاتی است و هنر تشخیص اطلاعات مربوط از نامربوط است. آموزش هنری فنی است که باید توانایی های ذهنی انتقادی را پرورش دهد. پاتریک نسبت به توانایی تکنولوژی برای آموزش از راه دور و حذف معلم و مدرسه تردید جدی دارد و از قول دریفوس می گوید: "آموزش عبارت از مبادله ای اجتماعی است که مستلزم تعاملهای رو در رو است و حضور بالفعل، موجد نوعی خرد، الهام و آموختن متقابل می شود که ارتباط غیر حضوری و آموزش از راه دور می تواند مکمل آن باشد ولی هرگز جانشین آن نخواهد شد". او معتقد است شکاف آموزشی بین فرزندان خانواده های فقیر و ثروتمند در انگلیس از سنین کمتر از دو سالگی کاملا بارز است و کاربرد تکنولوژی های اطلاعاتی-ارتباطی شکافهای دیجیتالی را تقویت کرده است.
همین رویکرد در مورد سلامت نیر وجود دارد. تکنولوژی ظرفیت بالقوه عظیمی برای قدرت بخشی، همکاری، ایجاد دموکراسی و بهبود کارآیی دارد ولی با نابرابری های عظیم اجتماعی و غلبه اولویتها و اندیشه های فرد گرایانه قرین شده است.
برای تحقق ظرفیتهای بالقوه تکنولوژی های ارتباطی و اجتماعی اولا دستگاه اداری باید نوسازی شود تا به شکل ابزار کار در آید نه هدف کار یعنی در پاسخ به شرایط متغیر، سایر شبکه ها را به شیوه ای به هم بپیوندد که با مضامین پایدار عدالت اجتماعی سازگار باشد . ثانیا مشارکت متقابل افراد اجتماع اساس و پایه آن قرار گیرد.
تنها بخشی از آزادی، آزادی سیاسی است. آزادی واقعی، رهایی از فقر، تبعیض، جهل، حقارت و نابرابری است.
ادامه مطلب
موضوع: اساس قضاوت و ارزشیابی ما برای مسائل اجتماعی در جهت توسعه جامعه چیست؟
سن با تمثیلی زیبا در آغاز این فصل نشان می دهد که با تنوع اطلاعات به شکلهای متفاوتی می توان قضاوت کرد و آن را عادلانه دانست.او سه رویکرد را بررسی می کند : ۱- رویکرد مطلوبیت گرایانه ۲- رویکرد آزادی گرایانه ۳- رویکرد عدالت راولزی
ادامه مطلب
فصل هشتم : نقش فاعلی زنان و تحول اجتماعی:
این فصل از دو وجه نقش فاعلی زنان را در توسعه بررسی کرده: ۱- بهبود وضعیت خودشان به عنوان بخشی اساسی از جامعه ۲- نقش فاعلی زنان در توسعه
در هر دو محور مسایل اساسی عبارتند ازکاهش زاد و ولد و افزایش مشارکت اجتماعی و اقتصادی. نویسنده بحث کرده که آموزش، حق مالکیت و مشارکت و حق کار در بیرون از خانه ، نه تنها در توسعه آزادی زنان موثر است بلکه در کاهش مرگ و میر و رشد جمعیت نیز تاثیر بی همتایی دارد. مشکل زنان در جوامع توسعه نیافته، نقش بسیار فرو پایه تر زنان نسبت به مردان در جامعه است که اولا: منجر به تقسیم نابرابر امکانات اولیه زندگی مانند تغذیه، بهداشت و آموزش می شود. ثانیا: توانایی بالندگی را از آنها می گیرد چرا که کار خانگی مکرر فضای دید و امکان بروز استعدادهای آنها را محدود می کند. ثالثا: پیشبرد بسیاری از برنامه های توسعه که نیاز به مشارکت زنان دارد مانند محدودیت رشد جمعیت و مرگ و میر کودکان و بالا بردن تولید غیر ممکن می شود . رابعا: نگاه جنسیتی بازتولید میشود. نویسنده معتقد است درنظر گرفتن در نظر گرفتن حق مالکیت و کار بیرون از خانه برای زنان در حوزه اقتصادی و حق مشارکت در حوزه اجتماعی و سیاسی مهمترین مسئله در توسعه جهان سوم است.
----------------------------------------------------------------------------------------------------
فصل نهم: جمعیت، غذا و آزادی:
آیا باید نگران غذا و گرسنگی باشیم؟ مالتوس معتقد بود که چون نرخ رشد تولید مواد غذایی از نرخ رشد جمعیت کمتر است استاندارد زندگی و رفاه پایین می آید. ولی بر خلاف نظر او با وجود رشد سریع جمعیت جهان تولید سرانه مواد غذایی بالا رفته و قیمت مواد غذایی کاهش یافته است. با این وجود ضرورت کاهش رشد جمعیت منتفی نمی شود و به طور کلی باید درمورد میزان رشد جمعیت و کمبود غذا نگران بود. اما راهکارهای کاهش رشد جمعیت چیست و آیا در این جهت اجبار قابل قبول است؟ کندرسه قبل از مالتوس معتقد به کاهش رفاه بر اثر کمبود مواد غذایی بود اما او انتظار داشت که مردم به تدریج نسبت به اهدای خوشی و شادی افرادی که هنوز به دنیا نیامده اند مسئولیت احساس کنند. به نظر کندرسه با توسعه آموزش به خصوص آموزش زنان مردم آزادانه کاهش زاد و ولد را انتخاب می کنند و مانع از این میشوند که جهان به طرز احمقانه ای از افرادی بی فایده و فلاکت زده انباشته شود. اما مالتوس با بی اعتقادی نسبت به روش داوطلبانه کاربرد اجبار را برای کاهش جمعیت پیشنهاد کرد. به عقیده مالتوس ایجاد موانع در تامین کافی ضروریات زندی تنها راه حل موثر است. او با قوانین فقر و حمایت از تهیدستان مخالف بود.
تاریخ جهان نظر مالتوس را تائید نکرد و نرخ رشد جمعیت رو به کاهش گذاشت. دلایل کاهش چیست؟ گری بکر با همان تحلیل مالتوس بر این نظر است که تغییر در تعداد فرزندان مورد درخواست خانواده ناشی از تغییر در مخارج و منافع است. امروز داشتن فرزند معادل با هزینه های زیادی است. نظر دیگر نظریه اجتماعی است. طبق این نظریه توسعه اجتماعی و بسط آموزش و بهداشت و به خصوص آموزش زنان سلیقه خانواده ها را تغییر داده است.
اجبار در کاهش باروری مثل مورد چین به دو دلیل از طرف سن رد شده است: ۱- به دلیل نقض حقوق ذاتی تولید مثل و آزادی تصمیم گیری در این مورد ۲- به دلیل پیامدهای اجتماعی ناشی از اجبار. مردم ناراضی یا به روشهای پنهان مثل بی توجهی به نوزادان دختر رو می آورند که منجر به مرگ و میر آنها می شود ویا به مخالفت علنی می پردازند.
نهایتا با وجود آنکه در مورد مشکل جمعیت و کمبود غذا غلو شده با این وجود نگرش کاهش جمعیت بجاست. اما راه حل آن باید در بر گیرنده برابری جنسی و آزادی زنان بخصوص آموزش و بهداشت و امکان اشتغال و مسئولیت فردی درخانواده بخصوص برای مادران باشد. شواهد نشان می دهد که اختیارات زنان و تغییرات اجتماعی مثل فراهم کردن امکانات پیشگیری از بارداری تاثیر زیادی بر کاهش نرخ باروری دارد. برای یافتن راه حل نیازمند آزادی بیشتر هستیم نه کمتر.
آنچه من از کتاب "اخلاق پروتستانی و روح سرمایه داری" وبر، ترجمه عبدالکریم رشیدیان و پریسا منوچهری کاشانی فهمیدم:
در این کتاب وبر کوشیده است مبانی روح سرمایه داری را در اخلاق برخی فرقه های ریاضت کش پروتستانی یعنی پیوریتانها و به طور خاص در کالوینیستها پیدا کند. وبر مدعی این نیست که اخلاق
ادامه مطلب
یکی از مهمترین نظریات وبر در "روح سرمایه داری و اخلاق پروتستانی گفته شده. من بخش دوم کتاب "اخلاق شغلی در پروتستانتیسم ریاضت کشانه خوانده ام .به نظرم وبر با توانایی ذهنی فوق العاده اش هرچه را خواسته به هم مربوط کرده.آنچه وبر در باره اخلاق پروتستانی به عنوان علت ایجاد روح سرمایه داری گفته در ایران هم به اشکالی کمابیش مشابه وجود داشته ولی منجر به ایجاد روح سرمایه داری نشده است. وبر تحلیل بعد از واقعه نوشته است اما این تحلیل فقط با جامعه مورد بررسی خودش می خواند.ضمن اینکه با عقل من جور در نمی آید که کسی به خدایی معتقد باشد که فاقد عدالت است و درجهانی زندگی کند که فاقد معنا است اما به امیدی واهی ریاضت بکشد و نهایت تلاشش را برای سرمایه ای بکند که هیچ سودی برای او و همگنانش ندارد. البته در اصل حرف وبر که فرهنگ و مذهب در اقتصاد و در جامعه نقشی اساسی دارند، حرفی نیست. خلاصه این بخش:
به گفتهی وبر، در طول تاریخ ۴ شکل از پروتستانیسم ریاضت کشانه وجود داشته است:
۱- کالوینیسم: از قرن ۱۷ در اروپای غربی.
۲- پیتیسم: ابتدا در انگلیس و بویژه در هلند بر پایهی کالوینیسم ایجاد شد و بعد به لوتریانیسم پیوست.
۳- متودیسم.
۴- فرقه هایی که از جنبش باپتیسم نشأت گرفتند.
به عقیده وبر فقط با شناخت پیکرهی اولیهی اعتقاد این فرقه ها و رابطه اخلاق ریاضت کشانه با ایدهی آخرت، می توان رفتار
ادامه مطلب
فهرست اصلی
پیوندهای روزانه
نوشته های پیشین
پیوندها
- مباحثه
- شرجی تابستان
- تولدی دیگر
- آقای قاسمی
- گفته ها و شنیده ها
- انسان و جامعه
- نوشته هایی در باد
- طوف
- سایت دکتر فاضلی
- :: قالب ساز ::
آمار وبلاگ
- افراد آنلاين:
- تعداد بازديدها:
ترجمه قالب
Powered By
BLOGFA.COM